Son yaşadığımız elim hadiseler, yüreğimizi derinden dağladı. Bir de yaşayanlar, daha ortaokula giden evladlarımız olunca acımıza tuz biber ekildi. İnşaAllah bu yaşananlar, son olsun; Rabbimiz, bir daha bize böyle acılar göstermesin. Amin.
Vahim hadise, bize bir kez daha açıkça gösterdi ki canlarımız, yani evladlarımız, her türlü kutuplaşmadan varestedir! Ve gayrı kurtuluşumuzun tek yolu ve çaresi, ferasettedir! Ferasetin “at yetiştirmek”ten başlayıp da bütün zorlu eğitim süreçlerinin en önemli anahtarı olduğunu elbette ehli olan anlayacaktır. Abdülkadir Dağlar hocam, bu hususta bir iştikak denemesi yaparsa mesele daha da bir açıklık kazanır diye düşünüyorum.
Tabii son yaşanan hadisede, 14 yaşındaki seri katilin hadisenin hemen öncesine kadar olan paylaşımları ifşa olununca aklıma, “Biz neden bu tür elim hadiseler yaşanmadan bir tedbir almıyoruz veya alamıyoruz?” mânasını da içkin “Çarşambanın gelişi perşembeden belli olur!” töresözümüz geldi.
Bu töresöz, gerçek ve hakiki bir töresözümüz! Aynı zamanda yaşadığımız elim hadisede kulaklara da küpe olacak cinsten! Bu yüzden yazıda biraz işlemek istedim.
Konuyla ilgili meşhur sözlük yazarımız Ömer Asım Aksoy, bu töresöze, “Bir işin sonunun nasıl olacağı şimdiki gidişinden belli olur” mânâsı vermiş. Elbette şifahi sözün tabiatına bağlı olarak da herkes bu töresözü benim de bu yazımda yaptığım gibi kendi bağlamına göre ele alıp yorumlayıvermiş.
Fakat töresözde asıl dikkatimizi çeken temel husus, bugün her alanda varid olan ve hızlıca sonumuzu da hazırlayan derin çift kutupluluğumuzun töresöze de sirayet etmiş olması…Yani birileri töresözün “Perşembenin gelişi çarşambadan bellidir” şeklini savunurken; diğerleri “Çarşambanın gelişi perşembeden gelir” töresözünü kendisine esas alıyor.
Töresözün tarihi bağlamına dönük hikâyesine baktığımızda ise eski Anadolu kasabalarında pazarın en yoğunu perşembe günü kurulduğu için esnaf, o günkü yoğunluğun habercisi olan hazırlıkları ve hareketliliği çarşambadan görürmüş. Bunun için de “Perşembenin gelişi çarşambadan belli” edilir imiş.
Esasında ise töresöz, ister önce çarşamba ister perşembe gelsin her halükârda hayati olanın “hazırlık” olduğunu bize âdeta haykırmaktadır! Dolayısıyla her iki halde de töresözü, “bir işin gidişatının, daha işin başındayken nasıl sonuçlanacağına dair ipuçları verdiği durumlar için kullanılır.” Yani aslolan, gidişata göre -İş olsun da nasıl olsa bir hâl çaresine bakarıza- değil; tamamen gidişatın sonunu görerek ve dahi öngörerek tedbir almaktan geçer! Yoksa sarı çizmeli Mehmet Ağa’dan ne farkımız kalır, değil mi?
Bir de -galiba bir yerlerde okumuştum- herhalde daha ziyade seyahatte Samsun’un Çarşamba ilçesinin Ordu’nun Perşembe ilçesinden önce gelmesi hadisesi mevcutmuş. Bu durum da elbette töresözü hakikatine de bağlı olarak iki ilçe arasındaki tatlı bir rekabetin bakiyesini hâlâ bize hatırlatıyor belki de! Çift kutupçulara duyrulur…
Bir de töresözün felsefi boyutu var ki bugün bizim gibi tamamen siyasi ve ideolojik kamplara bölünmüş Doğu toplumlarının içler açısı hâlini ortaya koyuyor. Zaten başta siyonistler olmak üzere Batı’nın istediği ve dahi her zaman dört gözle beklediği derin kırılmaları da hep burada yaşıyoruz: Çarşambanın gelişi neden bellidir?
Bu hususta “okur gezer birisi”, “eksiklik dışarıdan görünmüyorsa içeride çok büyük bir eksiklik vardır ve gizli olan çok güçlüdür” diyor. “Solak” adlı bir vatandaş ise “sanılanın aksine, gün hatası yok ortada. Perşembenin gelişi çarşambadan bellidir lafının söyleneceği durumlardan daha da bariz ve daha da başından tahmin edilen durumları nitelendirmek için kullanılan bir deyim. Yani önümüzdeki çarşambanın geleceği daha bu perşembeden belli hesabı” diyerek hesabı daha da “önümüze” taşıyor. Vatandaş daha da ne yapsın değil mi?
Evet, maalesef, “Türk’ün aklı sonradan gelir”miş; bizim için faturaların ödenme günü bile “son ödeme tarihi”nden ibarettir! Fakat acı acı yaşadık ve gördük ki bazı hadiselerde çok çok erkenden tedbir alınmazsa fatura, gerçekten çok ağır oluyormuş!
Cenab-ı Hak’tan vefat edenlere rahmet; yaralılara acil şifalar niyaz ediyorum…
