Prof. Dr. Abdülkadir Dağlar
(Töreli Türk Edebiyâtı Araştırmacısı)
Aslen Çaykaralı bir âilenin ferdi olarak 1975 yılında İstanbul’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini İstanbul’da tamamladı. Ege Üniversitesi’nden 1998 yılında lisans (Münşe’ât-ı Azîziyye), 2001 yılında yüksek lisans (Şeyhülislâm Ebussuûd Efendi’nin Türkçe Mektupları); Erciyes Üniversitesi’nden de 2010 yılında doktora (Şem‘î Şem‘ullâh Şerh-i Mesnevî -1. Cilt-) diplomalarını aldı. 2020 yılında Doçent, 2025 yılında da Profesör unvânını kullanmaya hak kazandı. 2000-2004 yılları arasında İstanbul’da MEB öğretmeni olarak çalıştı. 2004-2021 yılları arasında ise Erciyes Üniversitesi’nde Dîvân edebiyâtı alanında çalışmalar yaptı. 2021 Haziran’ından beri de Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde çalışmaktadır.
Bolu’daki çalışmalarını Töreli Fikir Meclisi muhîtindeki arkadaşlarıyla “Töreli Türk Edebiyâtı” çatısı altında yürütmektedir. Husûsiyetle de Dîvân şiiri geleneğinin mâhiyeti ile ilgilenmektedir.
Ensar Neşriyat tarafından yayımlanan Şak Şık Şakâyık -Töreli İştikâk Denemeleri- adlı eseri, Türkiye Yazarlar Birliği tarafından “Dil” dalında 2025 yılı “Yılın Yazar, Fikir Adamı ve Sanatçıları” ödülüne lâyık görüldü.
“Cibâlî” mahlasını kullanmaktadır.
-
Sefer ~ Sifr ~ Süfre Kelimelerine Dâir
Sefer ~ Sifr ~ Süfre Kelimelerine Dâir -Töreli İştikâk -16- Kavram atkıları, kelime çözgüleriyle ilmek ilmek dokunur; böylece mânâlar evrenini sarıp kuşatan yekpâre geniş bir kilim meydâna gelir… Envâî türlü nakışları ile bu kilim, devran döndüğü, beşeriyetin lisânı ve tefekkürü de yaşadığı müddetçe dokunmaya, mânâ…
Devamını Oku » -
Basar ~ Basîret ~ Tabsıra Kelimelerine Dâir
Basar ~ Basîret ~ Tabsıra Kelimelerine Dâir -Töreli İştikâk -15- Bir beşer olarak insânı mefhumların ve kelimelerin “hakîkat alanı”na taşımayı şiâr edinmiş, ilmî ve irfânî bir ameliyedir, töreli iştikâk… Kadim, fıtrî ve töreli her kavrama, her eyleme âit kelimeler, hakîkî birer izlek olarak tâkîb edildiklerinde…
Devamını Oku » -
Halâs ~ Hulûs ~ Hulâsa Kelimelerine Dâir
Halâs ~ Hulûs ~ Hulâsa Kelimelerine Dâir -Töreli İştikâk -14- Töreli iştikâk, kavramlarla kavramlar, kelimelerle kelimeler arasındaki hâlis kökteşlik ve soy-sop alâkalarını araştırıp soruşturan bir ameliyedir… Bu, kavramların, kelimelerin türeyiş ve türevleniş töresini keşf etme gâyesine yönelen bir gayretle mümkün olabilir… Bu yazı çerçevesinde de…
Devamını Oku » -
Rûh ~ Râhat ~ Reyhân ~ Rîh Kelimelerine Dâir
Rûh ~ Râhat ~ Reyhân ~ Rîh Kelimelerine Dâir -Töreli İştikâk -13- Bütün rûhlar, o ilk rûhun nûrundan yaratılmış ve üfürülmüştür… O ilk rûhtan, yânî Nûr-ı Muhammedî’nin rûhundan… Dolayısıyla, –diğer tüm varlık, kavram ve kelimelerde olduğu gibi– rûh, râhat, reyhân, rîh kelimeleri de o Muhammedî…
Devamını Oku » -
‘Îd ~ ‘Ûd ~ ‘Âdet ~ ‘Avdet Kelimelerine Dâir
‘Îd ~ ‘Ûd ~ ‘Âdet ~ ‘Avdet Kelimelerine Dâir -Töreli İştikâk -12- Her anlamın, her kavramın ve her kelimenin bir me‘âdı, yânî bir dönüş noktası bulunmaktadır; o noktadan gelirler ve o noktaya dönerler… Töreli iştikâk da tüm yorumlamalarını bu noktayı merkeze alarak yapmaktadır… Kalem, bir…
Devamını Oku » -
Nefs ~ Nefes ~ Nefâset Kelimelerine Dâir
Nefs ~ Nefes ~ Nefâset Kelimelerine Dâir -Töreli İştikâk -10- İştikâk alâkası, müştakk kelimelerin anlamlarını âdetâ tek bir tohumun içindeki mânâ âlemine ircâ eder… N-f-s üçlüsü de kendisinden türeyen, türevlenen kelimelerin anlamları için âdetâ böyle bir tohumun kök uçlarıdır… Nefs, nefes, nefâset kelimeleri ve müştaklarının,…
Devamını Oku » -
Berk ~ Burâk ~ Berrâk Kelimelerine Dâir
Berk ~ Burâk ~ Berrâk Kelimelerine Dâir -Töreli İştikâk – 9- Kavramlarla kavramlar, şeylerle şeyler, olaylarla olaylar arasında ilişki kurmada “teşbîh” adı verilen beyan yolu insanlara önemli bir yardım ve kolaylık sağlamaktadır… Bu yardım ve kolaylık kimi zaman açık kimi zaman da örtülü olabilmektedir… Bâzen…
Devamını Oku » -
Hırfet ~ Harf ~ Hurâfe Kelimelerine Dâir
Hırfet ~ Harf ~ Hurâfe Kelimelerine Dâir -Töreli İştikâk – 8- Önce, söz yaratıldı, “ol” sözü… Sonra, kalem oldu, içi söz ile doldu… Sözden sözler türedi… Söz uçtu, yazıya kondu… Söz ete kemiğe, söz yazıya büründü… Yazı söze ayna kılındı, söz yazıda göründü… Ve iki…
Devamını Oku » -
Sırr ~ Sürûr ~ Serrâ ~ Serîr Kelimelerine Dâir
Sırr ~ Sürûr ~ Serrâ ~ Serîr Kelimelerine Dâir -Töreli İştikâk – 7- Kavramların ve kelimelerin, sır ilmekleriyle örülü esrârengiz âlemi, ancak iştikâk adı verilen kökteşlik ve soydaşlık bilgisi ile keşfedilebilir, çözülebilir… Nice kavramların derinliklerine salınmış köklerden beslenen gövde, nice kelime dallarını mânâ tepelerine uzatmaktadır……
Devamını Oku » -
Seyf ~ Mesâfe Kelimelerine Dâir
Seyf ~ Mesâfe Kelimelerine Dâir -Töreli İştikâk – 6- Seyfi Ali… Anadolu’da erkek çocuklarına konulan isimlerden biri… İlk bakışta, birbirinden bağımsız iki ismin, Seyfi ve Ali isimlerinin bir erkek çocuğa –iki isim olarak– konulmuş olduğunu düşündürebilir; ancak bu, imlâ yetersizliğinin yol açtığı bir anlam kargaşasıdır……
Devamını Oku »