Uzun zamandır maarifle ilgili kafamda gönlümde hatta biraz da dilimde dönüp dolaşan mevzular vardı.
Hatta bu mevzu ve muhabbetlere şahitlik eden büyüklerimizin, dostlarımızın “bunları yaz” tavsiyelerine rağmen bir türlü oturup yazıya dökemiyordum.
Bahanemiz zaten çok.
Malum hız çağında hiçbir şey için yeterince vaktimiz yok! Neyse, kısmet bugüneymiş.
TYB Bolu Şube Başkanımız Mustafa Süs ağabey editörlüğünü yürüttüğü bir mecmuanın maarif özel sayısı için sağ olsun bir yazı teklifinde bulundu da oturup bunları yazmama vesile oldu. Sadrımızdakini satırlara dökmeye vesile olduğu için Rabbim kendisinden razı olsun.
Sonra da kıymetli ağabeyim Prof. Dr. Abdülkadir Dağlar hocam da Töreli Fikir Meclisi sohbetinde bu maarif meselesini konuşalım deyince maarif meselesi ile ilgili yazıların hacmi de artmış oldu. Malum uzun yazı da sevmiyoruz. Ben de bu meseleyi bir yazı dizisi yapayım dedim.
Buyurun ilki ile meseleye bismillah diyelim.
Bu yazıda yalnızca eğitim sistemimizi, mekteplerimizi, üniversitelerimizi yahut öğretmenlerimizi yazma niyetinde değilim. Bunları da ele alacağız elbette. Ancak bütün bunların ötesinde, bir medeniyetin belki de en hayati meselesi üzerinde fikir yormaya çalışacağız:
Biz nasıl bir insan yetiştirmek istiyoruz?
Ve bu sorunun hemen ardından gelen başka bir soru:
Bizim maarifimiz nasıl bir insan yetiştiriyor?
Dikkat ederseniz bu iki soru birbirinden farklıdır. Birincisi idealimizi, ikincisi ise içinde bulunduğumuz mevcut durumu sorguluyor.
Bir tarafta ahlâk, ilim, irfan, hikmet, edep ve şahsiyet sahibi insan tasavvurumuz; diğer tarafta sınavlar, diplomalar, sertifikalar, unvanlar, kariyer basamakları ve bitmek tükenmek bilmeyen bir rekabet düzeni…
Acaba bu ikisi ne kadar örtüşüyor?
Yahut şöyle soralım: Çocuklarımızı hayata mı hazırlıyoruz, yoksa hayatı bir sınavlar silsilesine mi dönüştürüyoruz?
Bir milletin geleceği hakkında fikir sahibi olmak istiyorsanız yalnızca fabrikalarına, yollarına, köprülerine, savunma sanayisine yahut ekonomik göstergelerine bakmanız kâfi değildir. Mekteplerine de bakmanız gerekir. Hatta belki de hepsinden önce mekteplerine…
Çünkü mektep, bir milletin geleceğini emanet ettiği yerdir.
Orada yalnızca mevcut bilgi aktarılmaz. Bir milletin kendisini nasıl gördüğü, geçmişiyle nasıl bir münasebet kurduğu, hangi değerleri muhafaza etmek istediği ve gelecekte nasıl bir medeniyet inşa etmeyi arzuladığı da talebelerin ruhuna nakşedilir.
Bu sebeple maarif meselesi, sıradan bir kamu hizmeti yahut yalnızca pedagojik bir faaliyet olarak görülemez. Görülmemeli…
Maarif, bir medeniyet meselesidir.
Bir toplumun mektebiyle medeniyet tasavvuru arasında irtibat kalmamışsa orada ne kadar başarılı öğretim yapılırsa yapılsın, ciddi bir şahsiyet buhranı ortaya çıkabilir.
Çocuklarımız yabancı lisan öğrenebilir, bilgisayar uygulamaları geliştirebilir, dünyanın en iyi üniversitelerinden diplomalar alabilir. Bunların her biri kıymetlidir.
Fakat kendi tarihinden habersiz, kendi kültürünü küçümseyen, kendi milletine karşı mesuliyet hissetmeyen, ilmini yalnızca şahsi menfaatinin hizmetine veren bir insan yetiştiriyorsak durup düşünmek zorundayız.
Biz bir başarı mı elde ettik, yoksa bir kayba mı uğradık?
Bunu söylerken bilime, teknolojiye, ilerlemeye yahut meslekî başarıya karşı çıktığımı düşünmeyiniz. Bilakis ilmin, çalışmanın, ehliyetin ve maharetin son derece kıymetli olduğuna inanıyorum.
Ancak bir insanın yalnızca ne bildiğine değil, bildiğini ne uğruna kullandığına da bakmak gerektiğini düşünüyorum.
Zira aynı bilgiyle bir insan insanlığın hayrına hizmet edebilirken, bir başkası büyük zulümler işleyebilir.
Sahip olunan bilgiyle acıları dindirecek ilaç da insanları müptezel edecek zehir de yapabilirsiniz…
Bilgiyi istikamete kavuşturacak bir ahlâka, bir vicdana, bir mesuliyet duygusuna ihtiyaç vardır.
İşte bu yazı ile üzerinde durmaya çalışacağımız töreli maarif tasavvuru, tam da burada başlamaktadır.
Bizim meselemiz, bilgiyi reddetmek değil; bilgiyi hikmetle buluşturmaktır.
Bizim meselemiz, modern dünyadan kaçmak değil; kendi medeniyetimizin şahsiyetiyle modern dünyanın karşısında durabilmektir.
Ve bizim meselemiz, yalnızca diploma sahibi insanlar değil, hakikatin talibi olan insanlar yetiştirebilmektir.
Yazımızın başında şu soruyu zihnimizin bir köşesine bırakalım:
Yarın mekteplerimizin tamamı en ileri teknolojilerle donatılsa, her talebemiz yüksek notlarla iki üç diploma ile bilmem kaç adet sertifika ile mezun olsa, üniversitelerimiz uluslararası sıralamalarda üst basamaklara yükselse; fakat yetiştirdiğimiz insanlarda merhamet, adalet, dürüstlük ve mesuliyet eksik kalsa, maarif davamızı kazanmış sayılır mıyız?
Benim cevabım şeksiz ve şüphesiz “hayır” olacaktır.
Çünkü toplum olarak yakındığımız meselelerin kahir ekseriyeti akıllı cahillerimizin(!) yapıp ettiklerindendir.
Çok iyi bir okuldan çok iyi bir derece ile mezun olanların yaptığı ahlaksızlıklardır en çok canımızı acıtan yaralar…
Çok bilinen bir tıp fakültesini bitiren vicdansız doktor, çok yüksek diploma puanı ile mezun rüşvetçi bir polis…
En yüksek KPSS puanı ile atanmış ama çocuklara karşı sevgisiz ve ilgisiz bir öğretmen.
Çok güzel sesi ve güzel okuyuşu olan ama okuduğunu yaşamayan ahlaksız bir din görevlisi…
Öğretmen bir anneden emniyet müdürü bir babadan öğretmenini şehit eden bir evlat …
Ya da kız arkadaşını darp ederken çevreden kendisini uyaranların üzerine arabasını sürerek 6 kişiyi ezen bir hâkim annenin, bir savcı babanın evladı…
En çok bunlar acıtmıyor mu canımızı…?
Çünkü bilmek ya da bilmenin ölçüsü olarak sunulan diplomalar, sertifikalar kurtarmıyor bizi…
Ahlakla, edeple, mesuliyetle bezenmemiş bilgi zulme, adaletsizliğe çok kolay dönüşebiliyor.
O zaman mesele sadece daha çok bilmek, daha verimli olmak, daha çok üretmek meselesi değil!
Çünkü medeniyet, yalnızca ne ürettiğimizle değil, nasıl insanlar yetiştirdiğimizle de ilgilidir.
Vesselam…
